Pankreas Hakkında Bilgi
Memelilerin karın bölgesinde yeralan büyük salgı bezi. İnsanda ince-uzun bir organ olan pankreasın, hem sindirim, hem de içsalgı işlevleri bulunduğundan, birbirinden bütünüyle farklı iki çeşit hücre içerir. Yaklaşık 12-15 cm uzunluğunda olan pankreas, onikiparmakbağırsağının kavsi içine yerleşmiştir. Midenin arkasında, arka karın boşluğunda, omurga ve aortun önünde çaprazlamasına uzanır ve sol diyaframın altında dalak yakınlarında son bulur.
Pankreasın sindirim ya da dışsalgı hücreleri, birbirine küçük kanallarla bağlı lopçuklardan (ya da asinüs hücreleri) oluşur. Bu kanallar birleşerek, küçük kaslı deliklerle onikiparmakbağırsağına boşalan iki büyük kanalı
Pankreas karın bölgesinin alt yanında, midenin arkasında yeralır. Pankreasın dış salgı dokusu, kesecikler O) ya da lopçuklardan (kesitte gösterilmiştir) oluşur. Kesecikler kanallara (2) sindirim enzimleri salgılarlar; kanallar, onikiparmakbağırsağına ulaşan ana pankreas kanalına açılırlar. Doku boyunca dağılmış durumda bulunan Langerhans adacıkları (3), ktlcaldamarlardan (4) kan dolaşımına hormonlar salgılarlar; glükagonun kaynağı olan alfa hücrelerini (turuncu ve kırmızı renkli) ve insülinin kaynağı olan beta hücrelerini içerirler.
(Santorini ve VVirsung kanalları) oluşturur. Salgıların büyük bölümü, karaciğerden gelen safrayla birlikte genellikle Santorini kanalından onikiparmakbağırsağına geçer. Lopçuklarda, elektrolitler ve üç önemli sindirim enzimi olan tripsin, amilaz ve lipaz içeren pankreas salgılarını salgılayan çok sayıda hücre bulunur. Söz konusu enzimler, proteinleri sindirir, yağları parçalar, nükleik asitleri ve nişasta, amilopektin glikojen gibi polisaka-ritleri kimyasal yıkıma uğratırlar. Protein parçalayan bir enzim olan tripsip, yalnızca onikiparmakbağırsağmın enzimi enterokinazla karışınca ya da pankreas iltihabı, pankreas kanseri gibi hastalıklar durumunda etkinleşir. Benzer bir biçimde, öbür enzimlerin etkinliği, ince-bağırsak salgıları ve safra katılmasıyla fazlalaşır.
Pankreasın içsalgı işlevi, “Langerhans adacıkları” adı verilen çok sayıda küçük hücre grupları tarafından salgılanan hormonları salmaktır. Sekretin hormonu, sıvı boşaltımının miktarını denetler. Pankreozimin ve gas-trin hormonları (ve vagus siniri), salgılanan enzimleri denetlerler. Ortalama olarak günde 750 ml pankreas hormonu üretilir. Langerhans adacıkları, karbonhidrat metabolizmasını denetleyen iki hormon salgılar: Kan şeker düzeyini düşüren insülin, kan şeker düzeyini yükselten glükagon. Öbür hormonlar bağırsak haraketleri-ni denetler ya da tiroyit, böbreküstü ve hipofiz bezleriyle karşılıklı etkileşirler. Söz konusu adacık hücrelerinin yokluğu durumunda, kişide şeker hastalığı (diabetes mellitus) gelişir.
pankreas iltihabı
Pankreasın ivegen ya da süreğen iltihaplanması. İvegen pankreas iltihabında (ivegen pankreatit), iltihaplanma, pankreasın etkinleşmiş sindirim sistemi enzimlerinin, bağırsağa dökülecek yerde, organın dokularına kaçak yapmaları durumunda oluşur: Bu kaçak, pankreas dokularının kendi kendini sindirmesine yol açar. İlk iltihaplanma, ödeme ve şiddetliyse, yerel doku ölümüne yol açar. İvegen pankreas iltihabının başlangıç belirtileri karın ağrısı ve çoğunlukla kusmadır. Nöbet şiddetliyse, nabzın aşırı hızlanması ya da yavaşlaması gibi şok
belirtileri gözlemlenebilir. Öbür ihtilatları arasında solunum yetmezliği,pankreas çevresinde yıkılmış dokunun mikrop kapması sonucu apse oluşumu sayılabilir.İvegen nöbetler genellikle safra taşından yada ileri alkol kullanımından olur.Öbür nedenler arasında bazı ilaçlar,öz bağışıklık olguları ve travmalar sayılabilir(bazı durumlarda ise neden belli değildir).Tedavide
pankreasın uyarılmasını önlemek için ağızdan beslenmeyi durdurmak ve yitirilen sıvı ile tuzları yenileyerek ve oksijen vererek yaşam işlevlerine destek olmak gerekir.
Süreğen pankreas iltihabı (süreğen pankreatit), pankreasın uzun süreli iltihaplanmasıdır. Çoğunlukla, kadınlara oranla erkeklerde daha sık görülür ve genellikle alkolizmden kaynaklanır. Temel belirtisi karın üstü bölgesinde ve sırtta ağrıdır. Zaman içinde, pankreasın sindirim sıvısının yitimine, bunun sonucu olarak sindirim yetmezliğine ve zayıflamaya yol açar. Pankreas dokusunun ilerleyici biçimde yıkılması insülin üretiminin yok olması sonucunda şeker hastalığıyla sonuçlanabilir. Öbür ihtilatları arasında pankreas salgılarının kist biçiminde birikmesi ve safra yollarının tıkanması (cerrahi yoldan rahatlatma gerekebilir) sayılabilir.
